Op deze pagina
Burn-out is inmiddels breed bekend, maar er bestaat een ander werkgerelateerd probleem dat veel minder aandacht krijgt: bore-out. De naam klinkt misschien onschuldiger, maar de gevolgen kunnen serieus zijn en het functioneren en welzijn duidelijk aantasten.
In dit artikel lees je wat een bore-out is, welke bore-out symptomen je kunt herkennen, wat de oorzaken zijn en wat kan helpen bij herstel.
Bore-out is aanhoudende verveling en onderstimulering op het werk, met mogelijke mentale, emotionele en lichamelijke klachten. Het is het spiegelbeeld van burn-out: niet overbelasting, maar onderbelasting staat centraal. Hoogbegaafden en mensen met ADHD lijken kwetsbaarder, al is het bewijs daarvoor nog beperkt. Bespreek aanhoudende klachten met je leidinggevende of een professional.
Wat is een bore-out?
Bore-out is een veelgebruikte term voor aanhoudende verveling en onderstimulering op het werk, die gepaard kan gaan met mentale en emotionele klachten. Het wordt gebruikt wanneer iemand zich structureel onderbenut voelt, geen uitdaging ervaart of het werk als weinig zinvol beschouwt.
De term werd in 2007 geïntroduceerd door de Zwitserse bedrijfsadviseurs Philippe Rothlin en Peter Werder, in hun boek Diagnose Boreout. Eerder al, in 1991, beschreef onderzoeker Barry Farber een verwant type uitputting bij leraren: “underchallenged burnout”, waarbij niet te veel werkdruk maar juist te weinig uitdaging en erkenning de kern van het probleem vormt.
Burn-out wordt meestal gekoppeld aan langdurige overbelasting en onvoldoende herstel, terwijl bore-out vooral samenhangt met langdurige onderbelasting, verveling en gebrek aan betekenis. Onderzoekers Sousa en Neves vonden in 2021 dat beide routes, verveling én overbelasting, via piekeren kunnen bijdragen aan emotionele uitputting, al verlopen de onderliggende mechanismen niet identiek.
Bore-out is wetenschappelijk gezien een relatief jong onderzoeksterrein. Onderzoekers Poirier, Gelin en Mikolajczak ontwikkelden in 2021 de eerste gevalideerde meetschaal voor bore-out op het werk. Hun onderzoek onderscheidde vier onderliggende dimensies en vond een samenhang tussen bore-out en onder meer een lager zelfbeeld, somberheidsklachten en gevoelens van machteloosheid.
Bore-out symptomen: zo herken je het
De signalen kunnen per persoon verschillen, maar uiten zich meestal op drie vlakken: in je werkgedrag, mentaal en emotioneel, en lichamelijk.
Op het werk
- Chronische verveling. Het werk voelt saai en oninteressant, de tijd lijkt niet te vorderen.
- Lage motivatie. Je moet jezelf dwingen, ook voor simpele taken.
- Wisselende werkprestaties. Meer fouten, taken die langer duren dan nodig.
- Tijdrekken. Je laat taken bewust langer duren om de dag te vullen.
- Vermijdingsgedrag. Vaker pauzes, scrollen, andere afleiding zoeken.
Mentaal en emotioneel
- Vermoeidheid, ook na een korte of rustige werkdag.
- Gevoelens van frustratie, somberheid of onrust door gebrek aan uitdaging en zingeving.
- Concentratieproblemen, soms met een gevoel van hersenmist.
- Gevoelens van waardeloosheid: twijfel of je werk er wel toe doet.
- Prikkelbaarheid, zowel op het werk als thuis.
Lichamelijk
Sommige mensen melden ook lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, slaapproblemen of spierspanning. Deze klachten zijn niet specifiek voor bore-out en kunnen ook andere oorzaken hebben, maar komen in combinatie met de andere signalen regelmatig voor:
- Hoofdpijn en spierspanning, vergelijkbaar met stressklachten.
- Slaapproblemen, ondanks weinig fysieke inspanning overdag.
- Een aanhoudend gevoel van uitputting, zonder duidelijke fysieke oorzaak.
Oorzaken van een bore-out
Een bore-out ontstaat meestal niet door één factor, maar door een combinatie van omstandigheden:
- Te weinig werk. Er is simpelweg onvoldoende te doen om de werkdag te vullen.
- Werk onder je niveau. Taken liggen ruim onder je vaardigheden of opleidingsniveau.
- Weinig uitdaging. Repetitief werk zonder groei- of leermogelijkheden.
- Gevoel van zinloosheid. Het idee dat je werk er weinig toe doet.
- Weinig feedback of erkenning. Het ontbreken van waardering kan het gevoel van zinloosheid versterken.
Bore-out bij hoogbegaafdheid en ADHD: extra kwetsbaar
Sommige groepen lijken gevoeliger voor bore-out. Hoogbegaafde mensen hebben vaak een grotere behoefte aan intellectuele uitdaging en complexiteit. Wanneer werk daar structureel onder blijft, kan verveling zich sneller en sterker opstapelen dan bij anderen. Bij hoogbegaafden speelt vaak ook mee dat ze hun verveling maskeren, wat extra energie kost, en dat ze soms bewust onderpresteren omdat de stimulans ontbreekt. Meer over dit thema lees je in ons artikel over wanneer je als volwassene hoogbegaafd bent.
Ook bij ADHD kan onderstimulering extra zwaar wegen. Mensen met ADHD hebben vaak juist meer prikkels en afwisseling nodig om gefocust te blijven; bij monotoon werk kan het dan moeilijker zijn om gemotiveerd te blijven dan voor iemand zonder ADHD. Het is belangrijk om te benadrukken dat het wetenschappelijk bewijs voor deze verbanden nog beperkt is, en dat de mate waarin dit speelt sterk verschilt per persoon en werkomgeving. Nieuwsgierig of dit bij jou herkenbaar is? De executieve functies test kan een algemene indruk geven van vaardigheden zoals planning en impulscontrole, maar stelt geen diagnose.
Bore-out versus burn-out: wat is het verschil?
Bore-out en burn-out worden vaak in één adem genoemd, maar hebben een tegenovergestelde oorzaak. De één ontstaat door langdurige overbelasting: te veel werk, te veel druk, te weinig herstel. Onderbelasting is juist de kern van het andere: te weinig werk of uitdaging.
De gevolgen kunnen echter op elkaar lijken: vermoeidheid, concentratieproblemen, prikkelbaarheid en een verminderd gevoel van welzijn. Twijfel je of je klachten wijzen op een bore-out, overspanning of een opbouwende burn-out? Dan kan het zinvol zijn om je klachten breder in kaart te brengen, bijvoorbeeld via onze zelftesten. Loopt een bore-out uiteindelijk toch uit op bredere overspannenheid, dan kunnen delen van ons stappenplan voor herstel van een burn-out ook daarbij ondersteunen.
Twijfel je tussen bore-out, burn-out of overspanning?
Breng je klachten vrijblijvend in kaart met onze zelftesten.
Bore-out versus depressie
Bore-out en depressie kunnen op elkaar lijken, maar zijn niet hetzelfde. In de kern is bore-out werkgerelateerd en neemt het vaak af zodra het werk weer voldoende uitdaging biedt. Bij een depressie zijn de klachten vaak breder aanwezig en minder duidelijk gekoppeld aan alleen de werksituatie.
Toch is de grens niet altijd scherp. Aanhoudende, onbehandelde onderstimulering en de bijbehorende gevoelens van zinloosheid kunnen op termijn wel bijdragen aan somberheidsklachten of een depressie. Vermoed je bij jezelf klachten die verdergaan dan alleen je werk? Bespreek dit dan met een huisarts of psycholoog; zelfherkenning via een artikel is nooit een vervanging voor professionele diagnostiek.
Wat kun je zelf doen bij een bore-out?
Er is geen quick fix voor een bore-out, maar een aantal stappen kan helpen:
Wanneer moet je hulp zoeken bij bore-out?
Niet elke periode van verveling op het werk vraagt om professionele hulp. Een aantal signalen geeft wel aan dat het verstandig is om ondersteuning te zoeken:
- De klachten houden weken tot maanden aan, zonder duidelijke verbetering.
- Je functioneren op werk of thuis verslechtert merkbaar.
- Gevoelens van somberheid nemen toe.
- Slaapproblemen of uitputting blijven bestaan, ook in het weekend of tijdens vrije dagen.
- Er ontstaan gedachten over stoppen met werken of langdurig uitvallen.
Herken je een aantal van deze signalen? Wacht dan niet te lang met het bespreken van de situatie met je huisarts, bedrijfsarts of een psycholoog.
De meestgestelde vragen over symptomen, oorzaken en het verschil met burn-out.
Veelvoorkomende symptomen zijn chronische verveling, lage motivatie, concentratieproblemen, vermoeidheid ondanks weinig inspanning, prikkelbaarheid en een gevoel van zinloosheid. De klachten kunnen zowel mentaal, emotioneel als lichamelijk zijn.
Burn-out ontstaat door langdurige overbelasting, bore-out door langdurige onderbelasting en gebrek aan uitdaging. De gevolgen, zoals vermoeidheid en verminderd welzijn, kunnen wel op elkaar lijken.
Hoewel bore-out minder bekend is en wetenschappelijk onderzoek ernaar nog beperkt is, kunnen de gevolgen van een langdurige bore-out serieus zijn en je mentale gezondheid en functioneren duidelijk aantasten.
Mensen met een grote behoefte aan intellectuele uitdaging, zoals hoogbegaafden, en mensen met ADHD, die vaak meer stimulans nodig hebben om gefocust te blijven, lijken kwetsbaarder voor bore-out bij eentonig of te makkelijk werk.
Er bestaat geen officiële klinische diagnose-test voor bore-out zoals voor sommige andere aandoeningen. Wel zijn er in wetenschappelijk onderzoek gevalideerde vragenlijsten ontwikkeld, zoals de Work Bore-Out Scale. Voor een eerste, breder beeld van je klachten kun je ook onze zelftesten gebruiken.
We helpen je graag verder. Neem contact met ons op of laat een reactie achter bij dit artikel.
Tot slot
Bore-out is een serieus, maar onderbelicht probleem dat je werktevredenheid en mentale gezondheid flink kan aantasten. De symptomen lopen uiteen van chronische verveling en lage motivatie tot lichamelijke klachten en gevoelens van zinloosheid. Herken je bij jezelf een langdurig patroon van onderstimulering? Wacht dan niet te lang: bespreek de situatie met je werkgever of zoek professionele ondersteuning voordat de klachten verder oplopen.
Bronnen
- Rothlin, P. & Werder, P.R. (2007). Diagnose Boreout. Redline Wirtschaft.
- Farber, B.A. (1991). Crisis in Education: Stress and Burnout in the American Teacher. Jossey-Bass.
- Poirier, C., Gelin, M. & Mikolajczak, M. (2021). Creation and Validation of the First French Scale for Measuring Bore-Out in the Workplace. Frontiers in Psychology, 12, 697972. frontiersin.org
- Sousa, T. & Neves, P. (2021). Two Tales of Rumination and Burnout: Examining the Effects of Boredom and Overload. Applied Psychology, 70(3), 1018-1044.
- Rijksoverheid / Arboportaal. Werkdruk en werkstress. arboportaal.nl
- NHG-Richtlijnen. Overspanning en burn-out. richtlijnen.nhg.org
Reacties worden vóór publicatie gecontroleerd op respect, relevantie en veiligheid.