Op deze pagina
- Wat is dementie Lewy bodies?
- Oorzaken en risicofactoren
- Symptomen van dementie Lewy bodies
- Dementie Lewy bodies versus Alzheimer en Parkinson
- Waarom medicatiegevoeligheid zo belangrijk is
- Hoe wordt de diagnose gesteld?
- Behandeling en ondersteuning
- Impact op patiënten en naasten
- Wanneer naar de huisarts?
- Dementie Lewy bodies: tot slot
- Veelgestelde vragen over dementie Lewy bodies
Dementie met Lewy bodies is een van de meest voorkomende vormen van neurodegeneratieve dementie na Alzheimer, maar blijft bij het grote publiek relatief onbekend. Dat is problematisch, want deze vorm van dementie wordt vaak verward met Alzheimer of Parkinson, terwijl herkenning belangrijk is, onder meer omdat bepaalde medicatie bij deze aandoening ernstige bijwerkingen kan geven.
In dit artikel lees je wat dementie met Lewy bodies is, welke symptomen erbij horen, hoe het zich onderscheidt van Alzheimer en Parkinson, en waarom voorzichtigheid met bepaalde medicatie zo belangrijk is. Dit artikel is bedoeld als achtergrondinformatie en vervangt geen medisch advies.
Dementie met Lewy bodies (DLB) wordt gekenmerkt door ophopingen van het eiwit alfa-synucleïne in hersencellen. Kenmerkend zijn wisselende alertheid, visuele hallucinaties, bewegingsproblemen die lijken op Parkinson, en levendige dromen tijdens de REM-slaap. Een belangrijk aandachtspunt is overgevoeligheid voor bepaalde antipsychotica. Een diagnose kan alleen door een arts of specialist worden gesteld; dit artikel is geen vervanging daarvoor.
Wat is dementie Lewy bodies?
Dementie met Lewy bodies (DLB) wordt gekenmerkt door abnormale ophopingen van het eiwit alfa-synucleïne in de hersenen, ook wel Lewy-lichaampjes genoemd. Deze microscopische structuren zijn vernoemd naar neuroloog Frederic Lewy en hangen samen met verstoorde communicatie tussen zenuwcellen, wat gepaard gaat met een geleidelijke achteruitgang van cognitieve, fysieke en soms emotionele functies.
Er bestaan twee nauw verwante presentatievormen: bij dementie met Lewy bodies treden cognitieve klachten als eerste op, terwijl bij Parkinson-dementie bewegingsproblemen eerst ontstaan en cognitieve achteruitgang later volgt. Onderzoekers beschouwen beide vormen als onderdeel van hetzelfde ziektespectrum.
Oorzaken en risicofactoren
De exacte oorzaak van dementie met Lewy bodies is nog niet volledig bekend. Onderzoekers weten wel dat ophopingen van het eiwit alfa-synucleïne een centrale rol spelen. Deze aandoening treft meestal mensen boven de zestig jaar. Een hogere leeftijd, mannelijk geslacht en bepaalde genetische factoren worden als risicofactoren genoemd, al is DLB doorgaans niet erfelijk in enge zin.
Symptomen van dementie Lewy bodies
De klachten ontwikkelen zich geleidelijk en verschillen sterk per persoon. Kenmerkend zijn wisselingen in alertheid en aandacht, soms van uur tot uur. Veelvoorkomende signalen zijn:
- Visuele hallucinaties, vaak van mensen of dieren
- Bewegingsproblemen zoals stijfheid, traagheid of een schuifelende gang, aangestuurd via hersennetwerken zoals de basale ganglia
- Levendige dromen en bewegen of praten tijdens de REM-slaap
- Wisselende helderheid: periodes van verwardheid afgewisseld met heldere momenten
- Problemen met plannen, ruimtelijk inzicht en aandacht, functies die nauw samenhangen met de prefrontale cortex, soms nog vóór duidelijk geheugenverlies
Geheugenproblemen kunnen in een vroeg stadium minder op de voorgrond staan dan problemen met aandacht, executieve functies en visuospatiële verwerking, in tegenstelling tot het beeld dat vaak bij Alzheimer wordt gezien. Ook het korte termijn geheugen en het werkgeheugen kunnen hierbij betrokken zijn, al verschilt dit sterk per persoon.
Herken je meerdere van deze signalen?
Bespreek aanhoudende veranderingen in geheugen, aandacht, gedrag of bewegen met je huisarts.
Dementie Lewy bodies versus Alzheimer en Parkinson
Het onderscheid met Alzheimer en Parkinson-dementie is voor artsen vaak lastig, omdat de klachten overlappen. Onderstaande tabel geeft een grove indicatie; de daadwerkelijke diagnose vereist altijd onderzoek door een specialist.
| Kenmerk | DLB | Alzheimer | Parkinson-dementie |
|---|---|---|---|
| Eerste klachten | Aandacht, hallucinaties | Geheugen | Beweging |
| Geheugen vroeg in ziekte | Vaak minder op de voorgrond | Vaak vroeg aangetast | Wisselend |
| Hallucinaties | Kenmerkend, vaak vroeg | Minder vaak, later | Kan voorkomen |
| Beweging | Parkinsonisme mogelijk | Meestal niet op de voorgrond | Op de voorgrond, eerst |
Meer over hoe cognitieve achteruitgang zich in bredere zin voordoet, ook bij andere aandoeningen, lees je bij wat cognitief betekent en bij hoe IQ door de jaren heen kan veranderen.
Waarom medicatiegevoeligheid zo belangrijk is
Dit is een van de belangrijkste redenen om DLB tijdig te herkennen: waar antipsychotica bij andere vormen van dementie soms worden ingezet tegen onrust of hallucinaties, kunnen diezelfde middelen bij DLB juist ernstige bijwerkingen veroorzaken. Dit fenomeen, neurolepticagevoeligheid genoemd, is al decennia bekend in de wetenschappelijke literatuur en is een van de redenen waarom een zorgvuldige diagnose zo veel uitmaakt.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Een diagnose DLB wordt gesteld op basis van een combinatie van klinische kenmerken, zoals wisselende alertheid, visuele hallucinaties, parkinsonisme en REM-slaapgedragsstoornissen, aangevuld met eventueel beeldvormend onderzoek. Internationale consensuscriteria worden hierbij als leidraad gebruikt door specialisten. Een arts sluit hierbij ook andere oorzaken van verwardheid uit, zoals een delier of het Korsakov-syndroom, die soms met dementie worden verward. De diagnose wordt klinisch gesteld op basis van klachten, onderzoek en eventueel aanvullende diagnostiek; dit artikel kan en mag die beoordeling niet vervangen.
Behandeling en ondersteuning
Er bestaat nog geen genezing voor dementie met Lewy bodies, maar diverse klachten zijn te verlichten. Cholinesteraseremmers kunnen bij sommige mensen cognitieve en neuropsychiatrische symptomen verminderen, terwijl medicatie tegen parkinsonsymptomen soms de motoriek verbetert. Fysiotherapie, ergotherapie en logopedie ondersteunen het dagelijks functioneren, bijvoorbeeld bij bewegingsproblemen zoals apraxie, en een rustige, gestructureerde omgeving helpt om verwarring te beperken.
Deze beslissingen, inclusief het al dan niet inzetten van bepaalde medicatie, horen altijd samen met een arts of specialist te worden genomen, gezien de eerder genoemde medicatiegevoeligheid.
Impact op patiënten en naasten
Dementie met Lewy bodies heeft een diepgaande impact op zowel patiënten als hun naasten. De wisselende symptomen, met goede en slechte momenten die elkaar soms binnen één dag afwisselen, kunnen verwarrend en uitputtend zijn voor verzorgers. Veelvoorkomende uitdagingen zijn isolatie door gebrek aan bekendheid met de aandoening, emotionele belasting door persoonlijkheidsveranderingen, en praktische vragen rond zorg en planning.
Patiëntenorganisaties, dagbehandeling, respijtzorg en lotgenotencontact kunnen naasten hierbij ondersteunen.
Benieuwd naar je cognitieve welzijn in bredere zin?
Onze zelftesten zijn niet bedoeld om dementie vast te stellen of uit te sluiten, maar kunnen een vrijblijvend startpunt zijn voor zelfreflectie over aandacht, geheugen en concentratie. Bij een vermoeden van dementie met Lewy bodies is een gesprek met je huisarts altijd de juiste eerste stap.
Wanneer naar de huisarts?
Neem contact op met de huisarts wanneer geheugen, aandacht, gedrag of bewegen van jezelf of een naaste geleidelijk maar merkbaar verandert, zeker bij een combinatie van meerdere signalen zoals hierboven beschreven. Noteer vooraf wat je precies opvalt: wanneer het begon, hoe het verloopt, en of er sprake is van hallucinaties, bewegingsproblemen of slaapverstoringen. Die informatie helpt de huisarts om te bepalen of doorverwijzing naar een neuroloog of geriater zinvol is. Alleen een arts of specialist kan een zorgvuldige beoordeling maken; zelfdiagnose op basis van online informatie is bij deze aandoening niet verantwoord.
Dementie Lewy bodies: tot slot
Dementie met Lewy bodies is een complexe aandoening waarbij cognitieve klachten, hallucinaties en motorische symptomen elkaar kunnen afwisselen. Vroege herkenning maakt een groot verschil, niet alleen voor de kwaliteit van leven, maar ook omdat bepaalde medicatie bij deze aandoening juist schadelijk kan zijn. Raadpleeg bij vermoedens altijd tijdig een arts.
Veelgestelde vragen over dementie Lewy bodies
Veelgestelde vragen.
Een vorm van dementie die wordt gekenmerkt door ophopingen van alfa-synucleïne in de hersenen, met onder meer wisselende alertheid, visuele hallucinaties en bewegingsproblemen.
Bij Alzheimer staat geheugenverlies vaak vroeg voorop. Bij DLB blijft geheugen langer intact, terwijl aandacht en hallucinaties eerder optreden.
Bij DLB treden cognitieve klachten eerst op. Bij Parkinson-dementie ontstaan bewegingsproblemen eerst, cognitieve achteruitgang later.
Visuele hallucinaties zijn een kernkenmerk van DLB, gekoppeld aan verstoorde verwerking van visuele prikkels door eiwitophopingen in hersenen.
Prikkelbaarheid en onrust komen voor, vaak samenhangend met verwardheid of hallucinaties. Dit verschilt sterk per persoon en per fase.
Mensen met DLB kunnen ernstig overgevoelig reageren op bepaalde antipsychotica, met verergering van symptomen als gevolg. Dit soort medicatie hoort altijd via een arts te verlopen.
De levensverwachting verschilt sterk en hangt af van leeftijd, algemene gezondheid, bijkomende aandoeningen en ziekteverloop. Een arts kan dit voor een individuele situatie beter inschatten dan een algemeen gemiddelde.
Meestal niet in enge zin. Genetische factoren spelen mogelijk een rol, maar de meeste gevallen zijn niet direct erfelijk te herleiden.
Een REM-slaapgedragsstoornis, waarbij mensen dromen uitbeelden, komt vaak voor bij DLB en kan jaren eerder optreden.
We helpen je graag verder.
Bronnen
- McKeith, I. G., Boeve, B. F., Dickson, D. W., Halliday, G., Taylor, J. P., Weintraub, D., Aarsland, D., et al. (2017). Diagnosis and management of dementia with Lewy bodies: Fourth consensus report of the DLB Consortium. Neurology, 89(1), 88–100. https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000004058
- Vann Jones, S. A., & O’Brien, J. T. (2014). The prevalence and incidence of dementia with Lewy bodies: A systematic review of population and clinical studies. Psychological Medicine, 44(4), 673–683. https://doi.org/10.1017/S0033291713000494
- McKeith, I. G., Fairbairn, A. F., Perry, R. H., Thompson, P., & Perry, E. K. (1992). Neuroleptic sensitivity in patients with senile dementia of Lewy body type. BMJ, 305(6855), 673–678. https://doi.org/10.1136/bmj.305.6855.673
- Ferman, T. J., Boeve, B. F., Smith, G. E., Lin, S. C., Silber, M. H., Pedraza, O., Wszolek, Z., et al. (2011). Inclusion of RBD improves the diagnostic classification of dementia with Lewy bodies. Neurology, 77(9), 875–882. https://doi.org/10.1212/WNL.0b013e31822c9148
- Hersenstichting. (z.d.). Wat is Lewy body dementie (DLB)? Geraadpleegd augustus 2026, van hersenstichting.nl
- Alzheimer Nederland. (z.d.). Lewy body dementie (LBD). Geraadpleegd augustus 2026, van alzheimer-nederland.nl
Reacties worden vóór publicatie gecontroleerd op respect, relevantie en veiligheid.